حروف جُمَل یا حساب جمل یا حساب ابجد به معنی ارزش عددی حروف الفبا و واژگان است.

حساب ابجد یا حساب جمّل به چندین نوع تقسیم شده است که هر یک موارد خاصی برای استفاده و اعمال دارند. ابجد کبیر، ابجد اکبر، ابجد کبائر، ابجد اکبر کبائر و همچنین ابجد وسیط، ابجد صغیر، ابجد اصغر، ابجد صغایر و ابجد اصغر صغایر از انواع ابجد بشمار می‌روند.

یونانی‌ها به این نوع محاسبه ایزوپسفی گفته‌اند و یهودیان آنرا به نام «گماتریا» می‌شناسند. یهودیان با این روش واژگان را با معیار و بینش مذهبی تفسیر نموده و آینده را با همین فرضیه پیش بینی کرده‌اند. این روش غالباً در احادیث و روایات توراتی (تلمود)، به کار برده شده.

حروف جُمَل دارای هشت صورت (ترکیب) است که ابجد، نام نخستین صورت از صور هشت گانه آن می‌باشد: ابجد- هَّوَز- حُطّی- کَلمَن- سَعفَص- قرشـَت- ثخَذ- ضَظَغ. و در حساب جُمَل، الف تا ط به ترتیب، نماینده یک تا نُه و ی تا ص به ترتیب، نماینده دَه تا نود و ق تا غ به ترتیب، نماینده صد تا هزار است. باشد.

الف ب ج د ه‍ و ز ح ط ی ک ل م ن س ع ف ص ق ر ش ت ث خ ذ ض ظ غ
۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۲۰ ۳۰ ۴۰ ۵۰ ۶۰ ۷۰ ۸۰ ۹۰ ۱۰۰ ۲۰۰ ۳۰۰ ۴۰۰ ۵۰۰ ۶۰۰ ۷۰۰ ۸۰۰ ۹۰۰ ۱۰۰۰

 

  • گویند میرزا مهدی خان منشی، سجعی مطنطن برای مُهر نادر شاه ساخته و از نظر گذرانید. شاه برآشفت و نوشته را بدور افکند و با اینکه عامی بود و نوشتن و خواندن نمی‌دانست، گفت:
خاتم مرا بکنند «الخیر فی ما وقع». الخیر و فی ما وقع به حساب جُمَل، ۱۱۴۸ و مطابق است با سال به تخت نشینی نادرشاه.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۳:۱٤ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/۱٢/۱٩